TAI (International Atomic Time)
TAI, atom saatlerine dayalı sürekli ve düzgün akan zaman ölçeğidir.
Temel tanım sezyum-133 atomunun geçiş frekansına dayanır:
\(1 \text{ saniye} = 9\,192\,631\,770 \text{ titreşim}\)
- Süreklidir
- Artık saniye içermez
- Dünya’nın dönüşüne bağlı değildir
- Fiziksel olarak düzgün akar
UT ile TAI arasındaki fark zamanla değişir çünkü Dünya’nın dönüşü sabit değildir ve uzun vadede yavaşlamaktadır.
Terrestrial Time (TT)
TT, teorik astronomik hesaplamalar için tanımlanmış düzgün zaman ölçeğidir.
TAI ile ilişkisi sabittir:
$$TT = TAI + 32.184 \text{ s}$$
Bu sabit fark, eski Efemeris Zamanı (ET) sistemi ile sürekliliği korumak amacıyla tanımlanmıştır.
- Gezegen hareket modellerinde
- Presesyon teorilerinde
- Nutasyon düzeltmelerinde
- Efemeris hesaplamalarında
- Yüksek hassasiyetli gök mekaniği çözümlerinde
UT ile TT Arasındaki Fark
Astronomide kritik büyüklük:
$$\Delta T = TT – UT1$$
Burada \(\Delta T\) Dünya’nın düzensiz dönüşünden kaynaklanan farktır.
- Yüzyıllık ölçekte değişir
- Tutulma hesaplarında kritik öneme sahiptir
- Tarihsel astronomik olayların yeniden hesaplanmasında zorunludur
Artık Saniye ve UTC
UT ile atom zamanı arasındaki fark büyüdüğünde Koordineli Evrensel Zaman (UTC) sistemine artık saniye eklenir.
UTC yaklaşık olarak:
$$UTC \approx UT1$$
Ancak UTC atom saatlerine dayanır ve gerektiğinde 1 saniyelik düzeltme uygulanır. Böylece sivil zaman sistemi Dünya’nın dönme zamanı ile senkron kalır.